Cymunedau sy’n Gyfeillgar i Oed

Gwneud Cymru yn Genedl o Gymunedau sy'n Gyfeillgar i Oed

Mae Cymru’n genedl o gymunedau sy’n amrywio mewn maint, natur a daearyddiaeth. Bydd cymunedau sy’n gyfeillgar i oed yn cwrdd ag anghenion pobl hŷn, a phobl o bob oed, ym mhob cymuned unigol drwy ymateb yn uniongyrchol i’w hanghenion. Bydd cymunedau o’r fath yn annog ac yn galluogi pobl hŷn i ymgysylltu â’u hamgylchoedd a pharhau i ymgysylltu’n gymdeithasol yn y cymunedau hynny, a thrwy hynny yn cynnal eu hiechyd, eu hannibyniaeth a’u lles.

Lansiwyd y cysyniad o ddinasoedd sy’n gyfeillgar i oed yn 2007 gyda’r cyhoeddiad ‘Global Age Friendly Cities Guide’ gan Sefydliad Iechyd y Byd (SIB). Nododd y Canllawiau wyth parth o fywyd dinas a all ddylanwadu ar iechyd a lles pobl hŷn: gofodau awyr agored ac adeiladau; trafnidiaeth; tai; cyfranogi cymdeithasol; parch a chynhwysiant cymdeithasol; cyfranogi dinesig a chyflogaeth; cyfathrebu a gwybodaeth a chefnogaeth gymunedol a gwasanaethau iechyd.

Yn ymarferol, mae cymunedau sy’n gyfeillgar i oed yn rhai lle mae pobl leol wedi penderfynu ar eu blaenoriaethau i gefnogi pobl yn well wrth iddyn nhw heneiddio.  Gall hyn gynnwys dylunio ffisegol, hyrwyddo gwell mynediad a symudedd, hyrwyddo ymgysylltiad cymdeithasol pobl a datblygu cefnogaeth a chysylltiadau rhwng y cenedlaethau. Yr agwedd bwysicaf yw mai dull integredig o feddwl ynghylch y lleoedd lle mae pobl yn byw a sut i hyrwyddo lles ac ymgysylltiad pobl hŷn yn y modd gorau gyda’u hamgylcheddau ffisegol a chymdeithasol.

Cafodd y cysyniad Dinasoedd sy’n Gyfeillgar i Oed ei adfywio yn 2013, o dan Lywyddiaeth Wyddelig yr Undeb Ewropeaidd, pan lansiwyd Datganiad Dulyn ar Ddinasoedd a Chymunedau sy’n Gyfeillgar i Oed. Dengys Datganiad Dulyn adduned dinas neu gymuned i ddod yn ‘gyfeillgar i oed’ drwy ddefnyddio wyth parth SIB fel fframwaith ar gyfer datblygu. Bydd yn rhaid i bob dinas neu gymuned ddangos proses o ymgynghori gyda phobl hŷn (a grwpiau oed eraill), cynllunio, gweithredu a gwerthuso i ddod yn rhan o Rwydwaith Byd-eang o Ddinasoedd a Chymunedau sy’n Gyfeillgar i Oed SIB.

Fel rhan o’r broses i Gymru gael ei chydnabod fel Cenedl sy’n Gyfeillgar i Oed, mae’r 22 Awdurdod Lleol yng Nghymru wedi cytuno i Ddatganiad Dulyn.  Mae hyn yn wir gyflawniad i Gymru, yn dangos ymrwymiad gwirioneddol ar lefelau lleol i greu cymunedau sy’n gynhwysol a chefnogol i bawb, beth bynnag yw eu hoed.